Details:

Gemeentes:

Marken:

Markestenen?

Veldmaterpaal (46.49-01)



Foto: Leander Post


Deze paal stond op de grens van de marke Eppenzolder, Holthuizen en Stepelo en de marke Haaksbergen en Honesch. De afmetingen zijn: 32 cm breed, 30 cm dik, en 1.35 meter boven de grond. Hij stond op de locatie waar van oudsher de nog afzonderlijke drie marken Holthuizen, de marke Eppenzolder en de marke Haaksbergen en Honesch samenkwamen. Tussen 1640 en 1656 gingen de marken Holthuizen en Eppenzolder op in de nieuwe marke Eppenzolder, Holthuizen en Stepelo1. De paal is mogelijk geplaatst op 19 april 1781: het dagboek van richter Hendrik Jan Bos vermeldt de plaatsing van (de) drie markepalen op de grens van Honesch en Holthuizen2:

Den 19 [april 1781] de drie marksteenen tussen Hones en Holthuisen helpen zetten [...]

In tegenstelling tot wat in Merkstenen uit onze cultuur3 wordt gezegd, staat deze paal niet meer op zijn oorspronkelijk plaats. Oorspronkelijk stond hij zo'n 140 meter naar het zuidwesten. Bij het bouwrijp maken van de nieuwe wijk de Els, omstreeks 1968-1969, was de steen van zijn plaats verdwenen; hij was meegenomen naar het nieuwe adres (Oldenkotsedijk 61) van de bewoner waar de paal op het land stond. Begin jaren zeventig werd de steen in de buurt van de oorspronkelijke plek terug geplaatst1,4.

De paal staat niet op het minuutplan uit 1832; de percelen op deze kaart geven ook niet een duidelijke aanwijzing van de positie van de paal. Toch is op de topografische kaarten van voor 1960 de markegrens van de Veldmaterstraat tot waar nu de Wiedenbroeksingel te volgen5.

De paal is gemeentelijk monument in Haaksbergen, onder nummer HKB303.

De paal heeft op het informatiebord nummer 46.49-01 gekregen. Volgens de systematiek van Jan Oude Nijhuis6 had de nummering noord-zuid moeten lopen, waardoor het nummer vermoedelijk 46.49-03 had moeten zijn.

Bronnen

  1. Historische Kring Haaksbergen, Veldmaterpaal - Onthulling infobord.
  2. Het dagboek van richter Hendrik Jan Bos, transcriptie J.H.A. Koekenberg e.a., uitgave Genealogische Werkgroep Twente (2002).
  3. Historische Kring Haaksbergen, Merkstenen uit onze cultuur, (1998).
  4. Uitgezocht door Nico Spit, achterhaald m.b.v. oud-bewoners (gesprek 2015).
  5. Topotijdreis.
  6. Markegrenzen nummering.